SGK'dan Kayıt Dışı İstihdam Denetimlerinde Yeni Düzenleme

Sosyal Güvenlik Kurumu, 19 Ekim 2026 tarihli ve 2026/22 sayılı Genelgesi ile kayıt dışı istihdamın tespitine yönelik uygulamalarda önemli değişiklikler gerçekleştirmiştir.

Yeni düzenleme ile trafik ceza tutanağında adı geçen kişinin doğrudan kayıt dışı çalışan olarak kabul edilmesi yerine, fiilî çalışma ilişkisinin incelenmesi esas alınmıştır. Ayrıca farklı tarihlerde yapılan çalışma tespitlerinin sigortalılık süresine nasıl yansıtılacağı yeniden belirlenmiştir.

Şirket adına kayıtlı araçların şirket çalışanları dışındaki kişiler tarafından kullanılması, SGK denetimleri açısından dikkat edilmesi gereken konular arasında yer almaktadır. Özellikle ticari faaliyet kapsamında kullanılan araçlarda, sürücünün ilgili iş yerinde sigortalı olarak çalışıp çalışmadığı inceleme konusu olabilmektedir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır: 2026/22 sayılı Genelge, ruhsatında "TİCARİ" yazan araçların yalnızca şirket çalışanlarınca kullanılabileceği veya "HUSUSİ" yazan araçları herkesin koşulsuz kullanabileceği yönünde yeni bir hüküm içermemektedir. SGK açısından belirleyici unsur, aracın ruhsattaki kullanım türünden ziyade, aracı kullanan kişi ile işveren arasında fiilî bir çalışma ilişkisinin bulunup bulunmadığıdır.

Bu nedenle şirket araçlarını kullanan kişilerin çalışma durumlarının ve araç kullanım gerekçelerinin gerektiğinde belgelendirilebilir olması önem taşımaktadır.

Önceki uygulamada, trafik ceza tutanaklarına dayalı sigortalılık tespitleri işverenler açısından doğrudan geriye dönük bildirim ve prim yükümlülükleri doğurabilmekteydi. Yeni düzenlemeyle trafik ceza tutanakları ve ilgili belgeler öncelikle SGK'nın Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) servisleri tarafından değerlendirilecektir.

Genelgenin diğer önemli değişikliği, kamu kurumlarının düzenlediği tutanaklarla tespit edilen çalışma sürelerinin hesaplanmasına ilişkindir.

Yeni uygulamada, kişinin aynı iş yerinde farklı tarihlerde çalıştığının tespit edilmesi durumunda, bu tarihler arasındaki bütün sürenin otomatik olarak çalışılmış kabul edilmesi yerine, fiilen çalışıldığı tespit edilen her farklı gün için bir günlük sigortalılık hizmeti kazandırılması öngörülmektedir.

İlk tespit tarihi işe giriş tarihi olarak esas alınacak ve izleyen aylarda çalışma tespitlerinin devam etmesi hâlinde hizmet günleri buna göre belirlenecektir. Ayrıca, herhangi bir ayda çalışma tespiti bulunmaması ve sonraki aylarda yeniden tespit yapılması hâlinde, yeni bir işe giriş işlemi gündeme gelecektir.

Yeni düzenleme, işverenler açısından kayıt dışı istihdam denetimlerinde daha ayrıntılı bir inceleme süreci öngörmekle birlikte, sigortalı çalıştırma ve bildirim yükümlülüklerini ortadan kaldırmamaktadır.

Bu kapsamda şirketlerin, araçlarını kullanan kişilerin çalışma ilişkilerini gözden geçirmeleri, şirketler arası personel görevlendirmelerinde gerekli belgeleri düzenlemeleri ve fiilî çalışmaya ilişkin kayıtlarını düzenli tutmaları önem taşımaktadır.

Özellikle grup şirketlerine ait araçların farklı şirket çalışanlarınca kullanılması veya şirket çalışanı olmayan kişilerin araç kullanması durumunda, olası bir SGK incelemesinde araç kullanımının hukuki ve fiilî gerekçesi açıklanabilir olmalıdır.

Konuya ilişkin detaylara 2015/25 Sayılı Genelge Değişikliği üzerinden ulaşabilirsiniz.