4A/4B/4C Sigorta Türleri Nedir? Kimleri Kapsar?

Bu birleşimle birlikte çalışanların sigortalılık statüsü üç temel kategoriye ayrılmıştır: 4A (SGK), 4B (BAĞ-KUR) ve 4C (Emekli Sandığı).

Bu makalede, bu üç sigorta türünün kapsamını, farklarını ve 2026 yılı için geçerli prim oranlarını detaylı biçimde inceleyeceğiz.

4A/4B/4C Sigorta Türleri Nedir?

SGK sisteminde sigortalılık statüsü, bireyin çalışma şekline ve gelir elde etme biçimine göre belirlenir.

Bu kapsamda:

• 4A sigortalıları: Hizmet akdine tabi olarak, bir işverene bağlı çalışan kişilerdir.
• 4B sigortalıları: Kendi nam ve hesabına, bağımsız şekilde faaliyet gösteren (şirket ortağı, esnaf, serbest meslek erbabı) kişilerdir.
• 4C sigortalıları: Kamu kurumlarında görev yapan memurlar ve diğer kamu görevlileridir.

Her sigorta türü, prim ödeme yöntemi, emeklilik şartı, sağlık güvencesi kapsamı ve işsizlik sigortası hakkı açısından farklılık gösterir.

4A Sigorta Nedir?

4A sigorta, özel sektörde işverene bağlı çalışanların sosyal güvenlik kapsamını ifade eder.

5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi uyarınca, hizmet akdiyle bir işverene bağlı çalışan herkes 4A kapsamında sigortalıdır.

4A Sigortalısının Hakları

• Uzun vadeli sigorta kolları: Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası,
• Kısa vadeli sigorta kolları: İş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık sigortası,
• İşsizlik sigortası: İş akdinin sona ermesi durumunda gelir desteği,
• Genel sağlık sigortası (GSS): Çalışanın ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinden faydalanması.

4A Prim Oranları (2026)

2026 yılı itibarıyla brüt asgari ücret 33.030,00 TL olup, 4A kapsamında prim oranları şöyledir:

^*2 puanlık işveren teşviki uygulandığında, işverenin prim oranı %21,75’e düşmektedir.

4B İsteğe Bağlı Sigorta Primi Ne Kadar? (2026)

İsteğe bağlı sigorta, herhangi bir işte çalışmayan veya sigortalılığı sona eren bireylerin, kendi primlerini ödeyerek sosyal güvenlik haklarını sürdürmelerini sağlar.

Bu kapsam, 5510 sayılı Kanun’un 40. ve 41. maddelerinde düzenlenmiştir.

Toplam prim oranı %33 olup:

• %21’i uzun vadeli sigorta kollarına,
• %12’si genel sağlık sigortasına (GSS) aittir.

2026 yılı brüt asgari ücret esas alındığında:

33.030,00 TL × %33 = 10.899,90 TL (Aylık minimum isteğe bağlı sigorta primi)

4B Sigorta Nedir?

4B sigortası, eski adıyla BAĞ-KUR olarak bilinir ve kendi namına çalışan kişileri kapsar.

Vergi mükellefleri, şirket ortakları, serbest meslek mensupları ve tarımsal faaliyette bulunanlar 4B sigortalısı sayılır.

4B Sigortalısının Hakları

• Yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası,
• Genel sağlık sigortası,
• Doğum, analık, iş göremezlik yardımları,
• Borçlanma (doğum, askerlik, yurt dışı süreleri vb.) hakkı.

4B Prim Oranları (2026)

4B sigortalısı tüm prim yükümlülüğünü kendisi öder. Toplam prim oranı %35,75 ve dağılımı şu şekildedir:

2026 yılı için en düşük 4B primi:

33.030,00 TL × %35,75 = 11.808,23 TL / ay

4B sigortalıları, 9000 prim günü doldurduklarında emekliliğe hak kazanır.

4C Sigorta Nedir?

4C sigortası, kamu görevlilerinin ve devlet memurlarının tabi olduğu sistemdir.

Eski adıyla Emekli Sandığı olarak bilinen yapı, 5434 sayılı Kanun’un, 5510 sayılı Kanun’a ek geçici madde eklenmesiyle düzenlenmiştir.

Kapsam Dâhilinde Olanlar:

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi kamu çalışanları,
• Askerî personel, hâkim, savcı, polis, akademisyenler,
• TBMM üyeleri, belediye başkanları, kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapanlar.

Emeklilik Koşulları

• Kadın: 58 yaş ve 9000 prim günü,
• Erkek: 60 yaş ve 9000 prim günü.

Primlerin büyük bölümü devlet katkısıyla karşılanır. 4C sigortalıları işsizlik sigortasından yararlanamaz.

4A-4B-4C Sigortaları Kimleri Kapsar?

Aşağıdaki tablo, kimlerin hangi sigorta türüne tabi olduğunu özetlemektedir:

Sosyal Güvenlik Sigortalarının Avantajları Nelerdir?

Sosyal güvenlik sistemine dâhil olmak, yalnızca emeklilik değil, aktif çalışma süresince de çok sayıda hakkı beraberinde getirir:

• Emeklilik güvencesi: Prim ödeme gün sayısı ve yaş koşulu sağlandığında yaşlılık aylığı hakkı.
• Sağlık sigortası: SGK anlaşmalı kurumlarda kapsamlı sağlık hizmeti.
• Analık ve iş kazası sigortası: Doğum, hastalık ve kaza durumlarında geçici gelir desteği.
• Kıdem ve işsizlik güvencesi (4A): Hizmet akdine dayalı çalışanların gelir güvenliği.
• Borçlanma hakkı: Askerlik, doğum, yurtdışı hizmet sürelerinin emeklilik hesabına dâhil edilmesi.
• Teşvik ve indirim avantajları: 2 puanlık SGK prim indirimi, istihdam teşvikleri ve genç işçi teşvikleri.

4A-4B-4C Sigorta Türleri Karşılaştırma Tablosu

Sonuç

Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi, çalışanların farklı statülerine göre oluşturulmuş 4A, 4B ve 4C sigorta türleri üzerinden yürütülmektedir. Bu yapı, her bireyin çalışma şekline uygun şekilde sosyal koruma sağlayarak hem iş hayatında hem de emeklilik döneminde güvence sunar.

Özel sektörde bir işverene bağlı olarak çalışan bir kişi 4A sigortalısı sayılırken, kendi işini yapan veya şirket ortağı olan kişiler 4B kapsamında, kamu kurumlarında görev yapan memurlar ise 4C kapsamında değerlendirilir. Her sigorta türü, prim ödeme oranı, emeklilik şartı, sağlık güvencesi kapsamı ve hak kazanma süreci bakımından farklılık gösterir.

Günümüzde, emeklilik planlamasından sağlık hizmetlerinden yararlanmaya kadar olan birçok süreç, bu sigorta statülerine dayalı olarak yürütülmektedir. Dolayısıyla çalışanların, kendi sigorta türlerini doğru tanımlamaları ve prim ödemelerini düzenli olarak takip etmeleri, ileride doğabilecek hak kayıplarını önlemenin en etkili yoludur.

Sosyal güvenlik sisteminin dinamik yapısı hem çalışanlar hem de işverenler için sürekli değişen bir mevzuat alanı yaratmaktadır. Bu nedenle, 4A, 4B ve 4C sigorta türleri arasındaki farkları bilmek, yalnızca bugünün değil, geleceğin finansal güvenliğini sağlamak açısından da kritik öneme sahiptir.