Malulen emeklilik, mevzuatta yer aldığı ismiyle malullük aylığı; belirli sağlık sorunları nedeniyle çalışamaz hâle gelen bireylerin yararlanabileceği bir sosyal güvenlik hakkıdır. Türkiye'de bu hak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından düzenlenmektedir ve bireylerin yaşam kalitesini korumalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu makalede, malulen emekliliği, kimlerin malulen emeklilik hakkından faydalanabileceğini ve malulen emeklilik başvuru şartlarını detaylı bir şekilde ele alacağız.

Türkiye kültürel zenginliği, stratejik konumu ve ekonomik fırsatları ile birçok yabancı için cazip bir destinasyon hâline gelmiştir. Ancak Türkiye'de çalışmak isteyen yabancıların çalışma izni ile ilgili bilgi sahibi olması gereken pek çok detay bulunmaktadır. Peki, çalışma izni nedir ve çalışma izni almak için gereken süreç nasıl işler?

Son yıllarda, kadınların çalışma hayatındaki aktif rolü ve istihdam oranları giderek artsa da genel itibarıyla kadının aile hayatındaki sorumlulukları ve fiziksel birtakım gereklilikler nedenleri ile kadın işçilerin yaşadıkları problemlerin önüne geçilmesi son derece önemlidir. Nitekim sosyokültürel ve teknolojik gelişmelerin yanı sıra ekonomik değişimlerle birlikte, kadın işçilerin iş hayatındaki aktif rolü gereği hem ayrımcılığa uğramaması hem de kadının sağlığı ve güvenliğinin sekteye uğramaması son derece kritik bir öneme sahiptir. Önemle belirtilmesi gerekir ki normlar hiyerarşisi gereği kılavuz niteliğinde olan Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (‘Anayasa') 50. maddesi,

Tüm karmaşık işlerin, aslında acil ve gerekli olduğu hızlı tempolu İK dünyasında, #lazygirljobs trendi heyecan verici ve farklı bir bakış açısı sunuyor. Bu akım daha akıllı, kolaylaştırılmış çalışma metodolojilerini savunarak, yüksek efor yerine verimliliği vurguluyor. CottGroup^® olarak, bu hareketten ilham alarak İK ve bordro sistemlerinde devrim yaratacak çözümleri; üretim, BT, sağlık, eğitim ve perakende dâhil olmak üzere çeşitli sektörlerdeki profesyoneller için daha verimli ve kullanıcı dostu hâle getiriyoruz.

4857 sayılı İş Kanunu'nun amacı birinci maddesinde "işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek" olarak açıklanır. Bu amaç doğrultusunda Kanun pek çok hüküm ortaya koymuştur. Kanunla düzenlenen haklardan biri de Kanun'un "İşin Düzenlenmesi" başlıklı 4. Bölümünde yer alan ara dinlenme hakkıdır. Burada işçilerin çalışma süreleri içinde kullanacakları dinlenme süresi düzenlenmiştir. Ara dinlenme, işçilerin çalışma süreleri içinde kullandıkları bir kanuni haktır. Bu hakkı düzenleyen İş Kanunu'nun "Ara dinlenmesi" başlıklı 68. maddesi:

Prim ödeme gün sayıları ve karşılığı ücret bildirimi çalışma hayatında en sık karıştırılan konular arasındadır. Ayın 28 veya 29 gün çekmesi, özellikle bu dönemde prim gün sayısı bildiriminde tereddütlere yol açmaktadır. Şubat ayının gelmesiyle birlikte bu durum daha da karmaşık hâle gelmektedir. Prime esas kazanç yönünden Sosyal Güvenlik Hukuku'nun ilgili alanına giriyorken, çalışma karşılığı ödenecek ücret hususu ise İş Hukuku'nun konusudur. Bu nedenle her iki disiplin bir arada değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekecektir. Çalışmada söz konusu yöntem izlenmek suretiyle değerlendirme yapılmıştır.

İş Arama İzni Nedir?

İş arama izni, çalışanın mevcut işinden ayrılmadan önce yeni bir iş bulma sürecinde kullanabileceği bir izin türüdür. Bu izin, çalışanın iş arama faaliyetlerine odaklanmasına ve potansiyel iş fırsatlarını değerlendirmesine olanak tanır. Çalışana ihbar süresi içinde ve mesai günlerinde kullanması için sağlanan bu hak "iş arama izni" olarak adlandırılmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu 17. madde uyarınca, çalışanın veya işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresi tanımak suretiyle fesih yoluna gitmesi hâlinde, yine İş Kanunu 27. madde uyarınca çalışana yeni iş arayabilmesi için izin verilmesi gerekmektedir. 27. maddede "Yeni İş Arama İzni" başlığı şu şekilde tanımlanmıştır.

"Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa o süreye ilişkin ücret işçiye ödenir. İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder."

İş yaşantısında, işveren ve çalışan arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi ve işleyişi, İş Kanunu çerçevesinde belirli kurallara tabidir. Bu kuralların bir parçası olan özlük dosyası; işveren ve çalışanın haklarını korumak, yasal düzenlemelere uygunluk sağlamak ve iş ilişkilerini düzenli bir şekilde yönetebilmek adına oldukça kritik bir araçtır.

İşçi ve işveren yönünden, iş ilişkisinin tek taraflı olarak sonlandırılmasının çeşitli sebep ve sonuçlara bağlanılması ile kanun koyucu tarafından iş ilişkisi taraflarının hak kaybına uğramaması amaçlanmıştır. Temel olarak 4857 sayılı İş Kanunu ("İş Kanunu") açısından yorumlandığında, iş akdinin taraflar açısından çekilmez kılındığı anda iş sözleşmesi taraflarının fesih hakkının gündeme geldiği söylenebilmektedir.