Muhtasar Beyanname Nedir? Ne Zaman Verilir?

Muhtasar Ne Demek?

"Muhtasar", "özet/kısaltılmış" anlamına gelir. Vergi uygulamalarında muhtasar beyanname, adından da anlaşılacağı gibi, işverenlerin ve stopaj kesintisi yapanların özet şekilde toplu beyanlarını içerir.

Kısaca ay içinde farklı kişi ve kurumlara yapılan ödemelerden kesilen vergiler tek tek değil, toplu bir beyannamede özetlenerek vergi dairesine bildirilir.

Muhtasar Beyanname Nedir?

Muhtasar beyanname, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi kapsamında; ücret, serbest meslek ödemesi, kira, temettü gibi gelirler üzerinden yapılan gelir vergisi stopajlarının topluca beyan edildiği bir beyannamedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na göre, bu beyannamenin verilmesi yasal bir yükümlülük olup, yükümlülüğünü yerine getirmeyen mükellefler için usulsüzlük cezası uygulanır.

2020 yılı itibarıyla yapılan düzenleme ile muhtasar beyanname ve SGK aylık prim hizmet belgesi birleştirilmiş, "Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB)" adını almıştır. Böylece işverenler çalışanlarına ait vergi stopajlarını, sigorta primine esas kazançlar ile sigortalı gün sayısını tek beyanname üzerinden elektronik ortamda iletmektedir.

Muhtasar Beyanname Ne Zaman Verilir?

• Aylık dönem: İlgili ayı takip eden ayın 26'sı, saat 23:59'a kadar elektronik ortamda verilir. Son gün hafta sonu / resmî tatile denk gelirse izleyen ilk iş gününe uzar.
• Ödeme süresi: Stopaj vergilerinin ödeme süresi, genel olarak beyannamenin verildiği ayı takip eden ayın 26. günü sonuna kadardır. Ayrıntılı takvim yıllık vergi takvimlerinde duyurulur. SGK primleri de MPHB tahakkukuna göre takip eden ayın sonuna kadar ödenir, son gün tatile denk gelirse ilk iş gününe uzar.
• Üç aylık dönem: Küçük ölçekli mükellefler belirli şartlarla üç aylık beyan tercih edebilir ancak ücret ödemesi (bordro) olan iş yerlerinde MPHB'nin ücret kısmı aylık verilir.

Muhtasar Beyanname Dönemleri Ne Zaman?

Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB), işverenin büyüklüğüne, çalışan sayısına ve seçilen bildirim türüne göre aylık veya üç aylık dönemler hâlinde verilebilir. Ancak özellikle işçi çalıştıran dolayısıyla ücret ödemesi yapan işverenlerde, çalışanların sigorta bildirimi nedeniyle aylık beyan zorunluluğu vardır.

Aşağıdaki tabloda 2026 yılı için muhtasar beyan dönemleri yer almaktadır:

Önemli Noktalar:

• 26'sı kuralı: Beyannamenin verilmesi için son tarih, takip eden ayın 26'sıdır. Tatil/hafta sonuna rastlarsa ilk iş gününe uzar.
• Ödeme: SGK prim ödemeleri en geç takip eden ay/dönemin sonuna kadar ödenmelidir. Ödeme süresinin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde ise prim tutarları, en geç resmî tatilin sona erdiği günü izleyen ilk iş günü içinde ödenmelidir.
• Takvim duyuruları: Her yıl güncellenen vergi takvimi esas alınmalıdır.

Muhtasar Beyanname Nasıl Hazırlanır?

Muhtasar Beyanname (MPHB) hazırlanırken dikkat edilmesi gereken temel nokta, yalnızca vergisel yükümlülüklerin değil, aynı zamanda SGK prim ve gün bildirimlerinin de doğru ve eksiksiz şekilde yer almasıdır. 2020'den beri uygulamada olan birleşik sistemle, işverenler tek bir form üzerinden hem vergi stopajını hem de sosyal güvenlik bildirgelerini beyan etmek zorundadır.

1. Beyanname Öncesi Hazırlık
• Bordro Kontrolü: Çalışanların brüt ücretleri, fazla mesai, prim, ikramiye, yan haklar gibi kalemlerin doğru şekilde hesaplandığından emin olunmalıdır.
• Kesinti Kalemleri: Gelir vergisi stopajı, damga vergisi ve SGK işçi payları doğru hesaplanmalıdır.
• Prime Esas Kazanç (PEK) Sınırları: devreden SGK matrahı ve sigorta prim istisnaları dikkate alınmalıdır.
• Kümülatif Matrah: Çalışanların yıl içindeki kümülatif gelir vergisi matrahı ve vergi dilimleri güncel olmalıdır.
2. Doğru Kodların Seçilmesi

Beyanname hazırlarken her ödeme türü için doğru muhtasar kodu seçilmelidir. Örneğin:

• 011 / 012: Ücret ödemeleri,
• 022: Serbest meslek ödemeleri,
• 041: Kira ödemeleri,
• 302: Damga vergisi.

Yanlış kod seçimi, beyanın reddedilmesine veya cezai işleme sebep olabilir. Bu nedenle güncel ödeme türü ve tevkifat kodları Gelir İdaresi Başkanlığı'nın duyuruları üzerinden mutlaka kontrol edilmelidir.

3. Beyannamenin e-Beyanname Sisteminde Düzenlenmesi
• Giriş: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Beyanname portalına mali mühür ya da elektronik imza ile giriş yapılır.
• Form Seçimi: "Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi" formu açılır.
• Vergi Bölümü: Gelir vergisi stopajı ve damga vergisi tutarları, ödeme türüne göre kodlanarak girilir.
• SGK Bölümü: Çalışanların T.C. kimlik numaraları, prime esas kazançları, prim gün sayıları ve işveren teşvikleri girilir.
• Kontrol: Formun hatasız doldurulduğundan emin olmak için GİB sisteminde otomatik kontrol yapılır.
4. Beyannamenin Gönderimi ve Onay
• Onaylama: Beyanname mali müşavir ya da yetkili tarafından elektronik imza/mali mühürle onaylanır.
• Tahakkuk Fişi: Beyanname başarıyla gönderildiğinde tahakkuk fişi alınır. Bu fiş hem stopaj hem de SGK prim borçlarının ödeme kalemlerini gösterir.
• Ödeme: Hesaplanan vergiler vergi dairesine, SGK primleri ise SGK tahsilat sistemine yatırılır.
5. Düzeltme Gerektiğinde

Yanlış veya eksik beyan söz konusu olduğunda, düzeltme beyannamesi verilebilir. SGK bölümündeki düzeltmelerde, sürenin bitiminden itibaren 5 iş günü içinde yapılacak düzeltmeler bazı durumlarda "süresinde verilmiş" kabul edilebilir. Bu noktada güncel SGK genelgeleri dikkate alınmalıdır.

Özetle: Muhtasar beyannamenin hazırlanması yalnızca vergi hesaplamasından ibaret değildir. Bordro verilerinin doğru alınması, teşviklerin uygulanması, SGK ve vergi mevzuatına tam uyum ve e-Beyanname sisteminde hatasız kodlama yapılması gerekir. Bu nedenle çoğu işveren bu süreci profesyonel bordro outsource firmaları veya mali müşavirler aracılığıyla yönetmeyi tercih etmektedir.

Kimler Muhtasar Beyanname Vermelidir?

GVK m.94 gereği vergi kesintisi yapmakla yükümlü olanlar (işverenler dâhil) muhtasar beyanname verir:

• Ücret ödemesi yapan işverenler,
• Serbest meslek ödemesi yapanlar,
• Kira ödemesi yapanlar,
• Yıllara sâri inşaat işleri kapsamında hak ediş ödeyenler,
• Zirai ürün alımları üzerinden tevkifat yapanlar,
• Kamu idareleri vb.

Muhtasar Beyanname Kodları

Aşağıdaki liste uygulamada en çok kullanılan kodlara odaklıdır. Yıl içinde kod güncellemeleri olabildiğinden, GİB duyurularını ve beyanname programının güncel sürümünü kontrol etmek önemlidir. (Haziran 2025'te ödeme / tür kodlarında güncellemeler yapılmıştır.)

Muhtasar Beyanname Hesaplama Örneği

2026 yılı için bir işverenin yaptığı ödemeler üzerinden muhtasar beyannameye yansıyacak stopajları ve SGK primlerini örnekler üzerinden adım adım hesaplayalım.

Örneğin;

1. Bordro ve Ödeme Bilgileri

• Çalışanlara ödenen brüt ücret toplamı: 120.000,00 TL
• Serbest meslek ödemesi: 30.000,00 TL
• İş yeri kirası (net kira): 30.000,00 TL

2. Vergi Kesintilerinin Hesaplanması

Gelir Vergisi Stopajı (Ücretler – GVK m.94/1-a): Kümülatif matraha göre %15'lik dilimde olduğunu varsayalım.

3. SGK Prim Hesaplamaları

• Prime Esas Kazanç (PEK): 120.000,00 TL
• Çalışan SGK Payı (%14): 16.800,00 TL
• Çalışan İşsizlik Sigortası (%1): 1.200,00 TL
• Toplam Çalışan SGK Kesintisi: 18.000,00 TL
• İşveren SGK Payı (%21,75): 26.100,00 TL
• İşveren İşsizlik Sigortası (%2): 2.400,00 TL
• Toplam İşveren SGK Kesintisi: 28.500,00 TL (teşviksiz)
• Toplam İşveren Maliyeti: 148.500,00 TL

4. Sonuçların Özeti

5. Sonuç

Bu senaryoda işveren, 120.000,00 TL brüt ödeme, 30.000,00 TL serbest meslek ödemesi ve 30.000,00 TL net kira üzerinden toplamda:

• 25.248,77 TL stopaj vergisi muhtasar beyannameye dâhil edilecek,
• 18.000,00 TL SGK kesintisi çalışanın yükümlülüğü olacak,
• 28.500,00 TL SGK kesintisi (teşviksiz) işverenin SGK yükümlülüğü olacak,
• 148.500,00 TL ise toplam işveren maliyeti olacaktır.

Muhtasar beyanname hesaplaması, yalnızca gelir vergisi stopajı değil; ücret, kira, serbest meslek ve damga vergisi kalemlerini kapsar. SGK primleriyle birlikte değerlendirildiğinde, işverenin hem vergi dairesi hem de SGK yükümlülükleri tek beyanda (MPHB) toplanır.