İşten Ayrılış Kodu SGK Hizmet Dökümünden Çıkarıldı

Bilindiği üzere, e-Devlet üzerinden erişilen "SGK Hizmet Dökümü" belgelerinde bugüne kadar çalışanların işten ayrılış nedenlerini gösteren çıkış kodları yer almaktaydı. Yapılan son uygulama değişikliği ile bu bilgiler artık resmî SGK hizmet dökümlerinde yer almamaktadır.

Bu değişikliğin, Danıştay 10. Dairesi'nin 14.10.2024 tarih, 2020/2598 E. ve 2024/3991 K. sayılı kararı ve gerekçesi dikkate alınarak hayata geçirildiği anlaşılmaktadır.

Söz konusu davada, işten çıkarılma sebebi olarak kullanılan "29 numaralı kodun" (işveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle fesih) çalışanın rızası dışında paylaşılmasının, kişinin gelecekte iş bulma imkânlarını kısıtladığı ve lekelenme riski yarattığı gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Danıştay, bu uygulamanın:

• Özel hayatın gizliliğini,
• Kişisel verilerin korunması hakkını,
• Çalışma hürriyetini

Anayasa'ya aykırı şekilde ihlal ettiğine hükmetmiştir.

Bu kapsamda;

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin, 25.08.2016 tarihli değişik Ek-5 sayılı ekinde yer alan "Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesi"nin 15 numaralı alanındaki "Sigortalının İşten Ayrılış Nedeni (kodu)" bölümünde bulunan "29 numaralı kod" ve "İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih" ibaresi Danıştay tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

SGK her ne kadar 2021 yılında yayımladığı bir genelge ile Kod 29'u kaldırıp yerine 42–50 arası daha ayrıntılı kodlar getirmiş olsa da Danıştay, yönetmelikteki temel düzenleme değişmediği için uyuşmazlığın devam ettiğine karar vermiş ve yönetmelik ekindeki "Kod 29" düzenlemesini iptal etmiştir.

Kararda özellikle, işverenin tek taraflı beyanına dayanan bu tür verilerin;

• Ölçülülük ilkesine aykırı olduğu,
• Çalışma hürriyetini ve kişisel verileri ihlal ettiği

vurgulanmıştır.

Sonuç olarak Danıştay, hukuki dayanağı zayıf olan ve temel hakları zedeleyen bu tür kayıtların açık şekilde paylaşılmasının önüne geçilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur.

Bu karar doğrultusunda, SGK tarafından yapılan son sistem güncellemesi ile e-Devlet üzerinden alınan hizmet dökümlerinde, işten ayrılış nedeni ve çıkış kodu bilgileri artık işverenlerin erişimine açık belgelerde gösterilmemektedir.

Sonuç

İşten ayrılış kodu, kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kıldığı için kişisel veri niteliğindedir. Kişisel verilerin işlenmesinde, "işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma" ilkesi esastır. Bir işçinin önceki işinden hangi kodla ayrıldığını bilmek, yeni işverenin işe alım kararı açısından her zaman gerekli veya ölçülü bir veri olmayabilir.

Sonuç olarak, işverenlerin işe alım süreçlerinde adaylardan doğrudan işten ayrılış kodunu içeren belgeleri talep etmesi, adayın açık rızası bulunsa dahi hukuka aykırılık riski doğurabilir.

İşverenlere önerimiz, adayların değerlendirilmesinde kodlara dayalı bir yaklaşım yerine;

• Adayın mesleki yetkinliği,
• Mülakat performansı,
• Meşru ve hukuka uygun referans kontrolleri,
• 4857 sayılı İş Kanunu'nun 28. maddesi kapsamında düzenlenen, işin çeşidi ve çalışma süresini gösteren belgeler

esas alınarak karar verilmesidir.

İlgili Karar metnine buradan ulaşabilirsiniz.