Ücretlerin Banka Aracılığıyla Ödenmesi Zorunluluğu: Çalışma ve Vergi Mevzuatı Çerçevesinde İnceleme

Kayıt dışılığın önlenmesi, işçi haklarının korunması ve mali denetimin sağlanması amacıyla, işverenlerin işçilere yaptıkları her türlü ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesi hem iş mevzuatı hem de vergi mevzuatı açısından yasal bir zorunluluk olarak düzenlenmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli sayının üzerinde işçi çalıştıran iş yerleri için banka aracılığıyla ödeme yapma yükümlülüğü kamuoyunda bilinirliğe sahip olmakla birlikte, vergi mevzuatı çerçevesinde belirli bir tutarı aşan ödemelerin aracı finansal kurumlar aracılığıyla yapılması ve bu işlemlerin söz konusu kurumlarca düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğu çoğu zaman göz ardı edilmektedir.

Bu çalışmada, işverenler tarafından çalışanlara yapılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakın bankalar aracılığıyla ödenmesi yükümlülüğü hem iş mevzuatı hem de vergi mevzuatı açısından ayrı ayrı ele alınarak değerlendirilecektir.

1. Çalışma Mevzuatına Göre Zorunluluk

4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesine dayanılarak çıkarılan "Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik"te, 04 Haziran 2025 tarihinde yapılan değişiklikle, 5953 sayılı Kanun, İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu kapsamında çalışan personele ilişkin banka aracılığıyla ödeme zorunluluğunda yer alan asgari çalışan sayısı sınırı beşten üçe indirilmiştir.

Yapılan düzenleme uyarınca, ödenecek tutara bakılmaksızın, Türkiye genelinde en az üç işçi çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları işçilere yapacakları ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü ödemeyi bankalar aracılığıyla gerçekleştirmekle yükümlüdür.

1.1. Uygulama Kapsamı

• Ücret, prim, ikramiye, avans, tazminat ve benzeri nitelikteki tüm ödemeler, banka aracılığıyla ödeme zorunluluğu kapsamında değerlendirilir.
• Söz konusu ödemeler gerçekleştirilirken, banka transferi sırasında açıklama bölümüne ödemenin niteliği açıkça yazılmalıdır (Örneğin: "Temmuz Ayı Ücreti").
• İş yerlerinin bulunduğu mahalde banka şubesi bulunmaması ya da çalışanlara banka aracılığıyla ödeme yapılmasına imkân bulunmaması hâlinde ödemeler T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) şubeleri aracılığıyla yapılabilir.

1.2. Yaptırımlar

Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakın, ilgili yönetmelikte zorunlu tutulduğu hâlde işçiye banka aracılığıyla ödenmemesi durumunda, işveren hakkında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 102/a maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır.

2025 yılı itibarıyla, söz konusu yükümlülüğe aykırı olarak yapılan elden her ödeme için, her bir işçi ve her bir ay esas alınarak 2.179 TL tutarında idari para cezası kesilecektir.

2. Vergi Mevzuatına Göre Tevsik Zorunluluğu

2.1. Yasal Dayanak

Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesine dayanılarak yayımlanan 575 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, 30.000 TL ve üzerindeki tüm tahsilat ve ödemelerin, aracı finansal kurumlar (banka, PTT veya ödeme kuruluşları) aracılığıyla gerçekleştirilmesi ve bu işlemlerin söz konusu kurumlar tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu düzenleme ile çalışma mevzuatının aksine çalışan sayısından bağımsız olarak ödenecek tutar üzerinden bir sınırlama getirilmiştir. Yani iş yerinde bir ya da iki işçi çalışıyor olsa dahi, bir işçiye yapılan ödeme 30.000 TL'yi aştığı takdirde, bu ödeme elden yapılamaz; mutlaka aracı bir finansal kurum üzerinden gerçekleştirilmelidir.

2.2. Uygulamanın Kapsamı

• Ücret, prim, tazminat, avans, huzur hakkı ve benzeri nitelikteki tüm ödemeler, tevsik zorunluluğu kapsamında değerlendirilir.
• Yapılacak ödemenin tutarı 30.000 TL'yi aşması hâlinde, ödeme tek seferde ya da taksitli yapılsa dahi, işlem toplamı esas alınır. Bu durumda, ödeme parça parça yapılsa bile her bir kısım ödeme, aracı finansal kurumlar üzerinden gerçekleştirilmelidir.
• Tevsik zorunluluğu kapsamında kabul edilen aracı finansal kurumlar şunlardır:
• Bankalar
• 6493 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşları
• Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (PTT)
• Bu kurumlar aracılığıyla gerçekleştirilen ödemelere ilişkin düzenlenen aşağıdaki belgeler, ödemenin tevsik edildiğine dair resmî belge niteliği taşır:
• Banka dekontu
• Hesap hareket dökümü (hesap bildirim cetveli)
• Alındı belgesi ve benzeri belgeler

2.3. Yaptırımlar

Tevsik zorunluluğuna uyulmaması durumunda, yani ödemelerin banka, ödeme kuruluşları veya PTT gibi aracı finansal kurumlar aracılığıyla ve bu kurumlarca düzenlenen dekont, hesap ekstresi, alındı belgesi gibi belgelerle belgelendirilmemesi hâlinde hem ödeme yapan hem de tahsilatı gerçekleştiren kişi veya kuruluşa ayrı ayrı özel usulsüzlük cezası uygulanır.

Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca söz konusu ceza;

• Her bir işlem bazında,
• İşleme konu tutarın %10'u oranında,
• Ancak 2025 yılı için belirlenen asgari ceza tutarlarının altında olmamak üzere kesilir.

2025 Yılı İçin Özel Usulsüzlük Cezası Alt Sınırları:

Sonuç ve Öneriler

Her ne kadar çalışma mevzuatında bankadan ödeme zorunluluğu için iş yerinde en az üç işçi çalıştırılması şartı aranmakta ise de vergi mevzuatında bu zorunluluk işçi sayısına değil, ödemenin tutarına göre belirlenmektedir. 2025 yılı itibarıyla belirlenen sınır 30.000,00 TL olup, bu tutarı aşan ödemelerin mutlaka aracı finansal kurumlar üzerinden yapılması ve belgelenmesi zorunludur.

Söz konusu ödeme kapsamı yalnızca maaşla sınırlı olmayıp; ücret, prim, tazminat, avans, huzur hakkı, ikramiye gibi işçiye yapılan tüm ödemeleri içermektedir. Bu sınır hem toplu ödemelerde hem de aynı kişiye yapılan kısım kısım ödemelerin toplamı açısından geçerlidir.

Dolayısıyla, çalışan sayısına bakılmaksızın, işçilere yapılacak her türlü ödemenin banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi, olası mali ve hukuki risklerin önüne geçmek açısından önem arz etmektedir.

Ödemelerde açıklama bölümüne ödeme nedeni yazılmalıdır. Bu sayede hem tevsik yükümlülüğü yerine getirilmiş olur hem de ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda ödemenin niteliğinin ispatı sağlanmış olur.

Sonuç olarak, banka kanalıyla yapılan ödemeler:

• Vergi ve iş mevzuatına uygunluğu sağlar,
• Çifte idari para cezası riskini ortadan kaldırır,
• Ödemelerin ispatı, iş uyuşmazlıkları, denetim ve dava süreçlerinde avantaj sağlar.

Ek bilgiye ihtiyaç duymanız hâlinde lütfen müşteri temsilciniz ile irtibata geçiniz.