Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde İşverenin Sorumluluğu

Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2020/1413 Esas, 17.11.2021 tarih ve 2021/8051 sayılı kararına konu olan somut olayda, iş kazası sebebiyle hayatını kaybeden işçinin tehlikeli iş sınıfında yer alan elektrik işinde elektrik teknisyeni olarak çalıştığı, ancak elektrik işiyle ilgili diploma ya da mesleki eğitim belgesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumun İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda yasaklanması ve işverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda sayılan yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle Yargıtay, işveren hakkında bilinçli taksirle öldürme suçu işlendiğine karar vermiştir.

KARAR İNCELEMESİ

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda ("Kanun") bazı işler diğerlerinden ayrılarak tehlikeli ve çok tehlikeli işler olarak nitelendirilmiştir. Bu ayrımın temel sebebi, işverenin gözetim ve denetim yükümlülüğünün en üst seviyede tutulması ve bununla birlikte meydana gelebilecek iş kazalarının hem hasar derecesinin hem de sayısının en aza indirilmesidir.

İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Kanun, işçinin can ve mal güvenliğinin sağlanması için işverene birden fazla yükümlülük getirmiştir. Bunlardan bazıları;

• İşverenin genel yükümlülüğü (madde 4),
• İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin desteklenmesi (madde 7),
• Risk değerlendirmesi, kontrolü, ölçüm ve araştırma yaptırma yükümlülüğü (madde 10),
• Acil durum ve tahliye planlarının belirlenmesi yükümlülüğü (madde 11-12),
• Çalışanların bilgilendirilmesi yükümlülüğü (madde 16).

Yargıtay'ın işbu kararının dayanağı olan ve işverence ihlal edilen yükümlülük ise Kanun'un 17/3. maddesinde düzenlenmiştir: "Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgelemeyenler çalıştırılamaz." Kanun koyucu açıkça tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışan işçileri koruyarak işverene işe alım süreçlerinde denetim yükümlülüğü getirmiştir.Somut olayda olduğu gibi, denetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren, bir iş kazası gerçekleşmesi durumunda iş kazasındaki en büyük sorumlu taraf olacaktır.

İŞÇİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Kanun, işverenin sorumlusu olduğu bu yükümlülüklerin yanında çalışana da işverenin talimatlarına uyma yükümlülüğü getirmiştir. Kanun'un 19'uncu maddesinde; "Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür" denmiştir.

YARGITAY KARARI

Hem işçinin hem işverenin yükümlülükleri dikkate alındığında Yargıtay kararında şu ifadelere yer vermiştir;

• "Ölen işçinin elektrik meslek dalı ile ilgili diploması bulunmadığı ve bu hususta mesleki bir eğitim de almadığı,
• İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17/3. maddesinde "mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz" hükmünün yer aldığı,
• Bu kapsamda, dosya içeriğine göre ölen çalışanı, çok tehlikeli iş sınıfında yer alan elektrik işi ile ilgili diploma ve mesleki eğitim belgesi bulunmamasına rağmen elektrik teknisyeni olarak çalıştıran sanık hakkında koşulları oluşması sebebiyle TCK'nın 22/3. maddesi gereğince bilinçli taksir hükümlerinin uygulanması gerektiğine, 17.11.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir."

SONUÇ

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili tüm mevzuatlar kapsamında işverene yüklenen bu yükümlülüklerin iş kazalarının önlenmesi amacıyla getirildiği ve işverenlerin tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde mesleki yeterliliklerini belgeleyemeyen kişileri kesinlikle istihdam etmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

Ek bilgiye ihtiyaç duymanız hâlinde lütfen müşteri temsilciniz ile irtibata geçiniz.