Orta Vadeli Program'da İşçi ile İşverenlere Yönelik Politika ve Hedefler

07.09.2025 tarihli ve 33010 sayılı 1. Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 2026-2028 Dönemi Orta Vadeli Program (OVP), Türkiye'nin önümüzdeki üç yıla ilişkin makroekonomik politika çerçevesini ortaya koyan temel strateji belgesidir. Programda, 2026-2028 dönemine yönelik makroekonomik hedefler ile ekonomik ve sosyal alanlarda izlenecek politikalar ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur.

Bu çalışmada, OVP'de yer alan iş ilişkileri, istihdam ve endüstri ilişkilerine ilişkin hedefler ile planlanan düzenlemeler açıklanmıştır.

OVP'de makroekonomik hedef ve programlar;

1. Büyüme
2. İstihdam
3. Fiyat İstikrarı
4. Ödemeler Dengesi
5. Finansal İstikrar
6. Kamu Maliyesi
7. İş ve Yatırım Ortamı
8. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar

olmak üzere sekiz başlık altında incelenmiştir.

Diğer başlıklarda da iş gücünün yapısı ve endüstri ilişkileri kapsamında değerlendirilebilecek hedef ve politikalara yer verilmekle birlikte; iş gücünün niteliği, çalışma düzeni ve iş gücüne katılıma yönelik öncelikli reform alanları ile politika ve tedbirlerin esasen İstihdam ve Finansal İstikrar başlıkları altında toplandığı görülmektedir.

2024 yılı itibarıyla %8,7 olan işsizlik oranının yıllar içinde düşürülmesi hedeflenmektedir. Yıllık ortalama 842 bin kişilik ilave istihdam sağlanarak 2028 yılında işsizlik oranının %7,8'e gerilemesi öngörülmektedir. Dönüşen iş gücü piyasası dinamiklerine uyum sağlanmasının ve güvenceli esnekliğin artırılacağının amaçlandığı görülmektedir.

Hedef kapsamında özellikle kısmi süreli çalışma düzenleri, geçici iş ilişkileri ve özel istihdam bürolarına ilişkin düzenlemelerin yapılabileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, pasif iş gücü politikalarından olan işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği, ücret garanti fonu ve yarım çalışma ödeneğine ilişkin yararlanma koşullarının kolaylaştırılacağı anlaşılmaktadır. Düzenlemelerin ayrıntıları ise ilgili kanun ve yönetmeliklerin yürürlüğe girmesiyle netleşecektir.

Kadınlar, gençler ve engelliler başta olmak üzere, iş gücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdama katılımını artırmak amacıyla aktif iş gücü politikalarının kapsamının genişletileceği ve etkinliğinin artırılacağı belirtilmiştir.

Hedef kapsamında özellikle Türkiye İş Kurumu öncülüğünde mesleki eğitim kursları, iş gücü uyum programları ve girişimcilik programlarının hayata geçirilmesi öngörülmektedir.

Programda, atıl iş gücünü ekonomiye kazandırmak ve toplumsal refah ile iş gücüne katılımı artırmaya yönelik politikaların belirlendiği anlaşılmaktadır.

İş-yaşam dengesini sağlamak ve çalışan verimliliğini artırmak amacıyla çalışma günlerinde düzenleme yapılacağı ve esnek süreli istihdam modellerinin başlatılacağı belirtilmiştir. Ancak ayrıntılara henüz yer verilmemesi sebebiyle, haftalık çalışma gün ve saatlerinin azaltılacağına dair bugün itibarıyla bir değerlendirme yapmak için yeterli bilgi bulunmadığını belirtmekte fayda vardır.

Bir diğer kritik düzenleme ise kadın istihdamının artırılmasına yöneliktir. Kadınların iş gücüne katılımını artırmak amacıyla, çocuklar için okul sonrası kültür ve beceri programlarının uygulanması ile kreş ve kurumsal bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması hedeflenmiştir. Bu politikaların hayata geçirilmesiyle, okul sonrası programlar özellikle büyük şehirlerde kadınların iş gücüne katılımını belirgin şekilde artırabilecek; kreş ve bakım hizmetlerinin genişlemesiyle de kadın istihdam oranı orta vadede artış gösterebilecektir.

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES)

Finansal istikrar hedefleri doğrultusunda tasarrufların artırılmasına ilişkin politikalar kapsamında, Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS), işveren katkısıyla daha güçlü bir yapıya kavuşarak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) adı altında ikinci basamak emeklilik sistemine dönüştürülmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, kesinti oranlarının sadeleştirilmesi ve OKS/BES entegrasyonunun sağlanmasıyla sistemin cazibesinin artırılması, ayrıca kısmi ödeme imkânının genişletilerek çalışanların esnek finansal ihtiyaçlarına cevap verilmesi öngörülmektedir.

Söz konusu düzenleme, işçi ve işveren tarafını doğrudan etkilediği için dikkat çekicidir. Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) koşullarına ilişkin mevzuat hükümleri mevcut olmakla birlikte, sistemin evrileceği Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'ne (TES) dair bugün itibarıyla bağlayıcı bir düzenleme bulunmamaktadır. Sisteme ilişkin düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle konunun ayrıntıları belirlenecek ve tarafımızca da detaylı olarak incelenecektir.

Bununla birlikte, çalışanların tasarruf ve emeklilik bilinci artacak ve çalışanlar uzun vadeli plan yapma olanağı elde edebilecektir. TES gibi sistemler, çalışanların aynı iş yerinde uzun süre kalmasını teşvik edebilir; çünkü birikimler, işten ayrılma kararlarını doğrudan etkileyebilecektir. Öte yandan, işverenlerin OKS/TES katkıları ek maliyet yaratacağından, ücret ve yan hak paketlerinin yeniden yapılandırılması gündeme gelebilecektir.

OVP ile "Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler", programın ekinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir. İncelememiz kapsamında, özel önem taşıyan hedefler, bu hedeflere ulaşmak için yapılacak işlemler ve işlemlerin hayata geçirileceği takvim aşağıda sunulmuştur:

Orta Vadeli Program'ın detaylarına linkten ulaşabilirsiniz.