Koronavirüs (COVID-19) - İş Hayatında Alınabilecek Tedbirler

Tüm dünyada hızla yayılan ve pandemi olarak ilan edilen Covid-19 virüsü sebebiyle organizasyonlar toplum sağlığını korumak ve virüsün daha geniş bir kitleye yayılmasını önlemek için bazı tedbirler almaktadırlar.

Bu kapsamda resmi kanallar aracılığı ile duyurulan; kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmesi, mümkün olduğunca kalabalık ortamlardan ve toplu taşımadan uzak durulması, şüpheli durumlarda kişisel temaslardan kaçınılması ve hatta özellikle yurtdışı seyahatlerden dönüşte 14 gün boyunca evden çıkılmaması gibi sosyal tedbirlerin yanı sıra iş hayatı açısından da bu tedbirlere paralel birtakım uygulamaların devreye sokulması gerekli olmuştur.

Bazı sektörlerdeki faaliyetlerin önemli ölçüde azalması veya durdurulmak zorunda kalınması nedeniyle işverenler de esnek çalışma, izin ve benzeri yöntemleri uygulamaya koyarak tedbir almaya başlamaktadırlar.

Bu tip durumlarda mevzuata uygun olarak işverenler tarafından seçilebilecek yöntemlerin detayları aşağıdaki şekildedir:

1) Kısa Çalışma Ödeneği

4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek 2. maddesi kısa çalışmayı gerektirecek halleri sıralamıştır. Bu haller aşağıdaki şekildedir:

• Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel krizler
• Zorlayıcı sebepler

Genel ekonomik kriz; ulusal veya uluslararası süreçlerden kaynaklanan, ülke ekonomisini ve işyerlerinin faaliyetlerini ciddi anlamda etkileyen durumları ifade etmektedir.

Mücbir sebepler ise; işverenin kendi yönetiminden kaynaklanmayan, dış etkilerden kaynaklanan ve önceden tahmin edilemeyen durumları ifade etmektedir. Bu durumlar doğal afetler, salgın hastalık, seferberlik gibi işyerlerinde geçici veya tamamen faaliyetlerin durmasına neden olacak durumlar olabilmektedir.

Buna istinaden koronavirüs salgını da kısa çalışma nedeni olarak ileri sürülebilmektedir.

Kısa çalışmanın söz konusu olması için aşağıdaki şartlar bulunmalıdır:

• İşyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması
• Süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması

Yukarıdaki hallerde işyerinde üç ayı aşmamak üzere (Cumhurbaşkanı kararı ile 6 aya kadar uzatılabilir.) sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlanabilmektedir.

İşyerinde kısa çalışma uygulanması için;

1. İşverenin yukarıdaki şartların oluştuğuyla ilgili olarak İŞKUR’a başvurması
2. İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu işyerinin bu durumlardan etkilendiğinin tespit edilmesi

gerekmektedir.

Çalışanların kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesi için;

1. İşverenin kısa çalışma talebinin iş müfettişlerince yapılacak inceleme sonucu uygun bulunması,
2. Çalışanın kısa çalışmanın başladığı tarihte, çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması (Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olanlar),
3. İş müfettişlerince yapılacak inceleme sonucu kısa çalışmaya katılacaklar listesinde çalışanın bilgilerinin bulunması, gerekmektedir.

Günlük kısa çalışma ödeneği;

• Sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ıdır.
• Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçemez.
• Bununla birlikte; İş Kanunu Madde 40’a göre, zorlayıcı nedenlerle çalışmanın olmaması halinde ilk 1 haftalık süreye tekabül eden ücretin yarısı işveren tarafından ödenmelidir.

2) Telafi Çalışması

4857 sayılı İş Kanunu Madde 64’e göre telafi çalışması aşağıdaki hallerde yapılabilir:

• Zorunlu nedenlerle işin durması,
• Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi,
• Çalışanın talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde,

işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.

Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile günde üç saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.

Bu hükümden hareketle, zorlayıcı nedenle işin durması sebebi kapsamında sayılabilecek koronavirüs sebebiyle işin durması halinde, zorlayıcı nedenin ortadan kalkmasından itibaren 2 ay içinde üç saati aşmamak koşuluyla çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırılabilecektir.

3) Uzaktan Çalışma

4857 sayılı İş Kanunu Madde 14’e göre; uzaktan çalışma, çalışanın, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.

Gerekli teknolojik alt yapının sağlanması halinde, uzaktan çalışma yöntemi de iş akışının sürekliliği açısından en uygun yöntem olabilmektedir.

Bu yöntemin tercih edilmesi durumunda çalışanın ve işverenin İş Kanunu uyarınca hakları ve yükümlülüklerinde bir değişiklik meydana gelmeyecek; iş mümkün olduğunca normal seyrinde devam edecektir.

4) Sağlık Raporu

Çalışanlar uygun görülmesi halinde SGK anlaşmalı hekimlerden sağlık raporu alarak rapor süresi boyunca evlerinde istirahat edebilirler.

Bakanlık tarafından hazırlanan genelgeye göre yurt dışından gelen kişilere hekim tarafından koronavirüs tanısı konulması halinde 14 güne kadar istirahat raporu düzenlenecek ve bu çalışanların iş göremezlik ödeneği SGK tarafından karşılanacaktır.

5) Ücretsiz İzin Kullandırma

Salgın hastalık durumunda tarafların rızası alınmak kaydıyla çalışana ücretsiz izin kullandırılabilir. Ancak burada tarafların mutabık kalması gerektiği aksi halde hukuka aykırı bir uygulama olacağı unutulmamalıdır.

6) Toplu İzin Kullandırma

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 10. Madde’sine istinaden İşveren veya işveren vekili Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içinde, çalışanların tümünü veya bir kısmını kapsayan toplu izin uygulayabilir.

7) Mazeret İzni

4857 Sayılı İş Kanunu Ek Madde 2’ye göre; çalışanın, evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verilir. Çalışanların en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.

İşverenler salgın hastalık gibi durumlarda kendi kararlarına istinaden çalışanlara herhangi bir sınır olmadan mazeret izni verebilirler.

Detaylı bilgilendirmeye ihtiyaç duymanız halinde bizimle iletişime geçebilirsiniz.