2021 Yılı İçin Bordrodaki Yasal Kesintiler

Türkiye'deki bordro sisteminde yasal kesinti olarak bulunması gereken unsurlar; sosyal güvenlik prim kesintileri, gelir vergisi ve damga vergisi olarak sıralanabilir. Bununla birlikte; Türkiye'deki irtibat bürolarından elde edilen ücret gelirleri, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 23/14'e istinaden gelir vergisinden istisnadır ve sadece sosyal güvenlik primine tabidir.

Sosyal Güvenlik Yükümlülüğü

Sosyal güvenlik primleri, aylık olarak ücret üzerinden hesaplanmakta ve çalışan ile işveren tarafından müştereken ödenmektedir. Katkı oranları aşağıdaki gibidir:

**Sosyal Güvenlik Primlerinin işveren tarafından zamanında ödenmesi, işveren indiriminin (5510 sayılı teşvik) uygulanması için bir ön koşuldur.

Yukarıdaki oranlar; brüt ücretler, ikramiyeler ve sosyal güvenliğe tabi diğer ödemelerden (sosyal güvenlik primine esas kazançlar) oluşan sosyal güvenlik matrahına uygulanır.

Bununla birlikte, sosyal güvenlik matrahı, her yıl yenilenen sosyal güvenlik prime esas kazanç tavan tutarından yüksek olursa, o dönem geçerli olan sosyal güvenlik prime esas kazanç tavan tutarı, primlerin hesaplanmasında dikkate alınır.

Prime Esas Kazanç Taban ve Tavan Tutarları

2021 yılı için sosyal güvenlik prime esas kazanç tavan tutarı 26.831,40 TL'dir. Bu tavan tutarı, asgari ücretteki değişikliklere göre yıllık olarak güncellenmektedir (Asgari ücretin 7,5 katı.)

Devreden Sosyal Güvenlik Matrahı

Prime esas kazanç tavan tutarı ile ilgili en merak edilen konulardan bir tanesi devreden matrah konusudur.

Devreden matrah konusu 5510 sayılı Kanun'un 80/d Maddesinde düzenlenmiştir. Kanun hükmü aşağıdaki şekildedir:

"d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise, öncelikle ödendiği ayın kazancına dâhil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak, iki ayı geçmemek üzere, üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi iş yerleri, işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin, hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82' nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle, prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dâhil edilir. Bu durumlarda, sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi hâlinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102'nci madde hükümleri uygulanmaz."

Bu düzenlemeye göre, çalışanın herhangi bir ay içindeki kazancı sosyal güvenlik tavanının üzerinde ise, ek ödemelere ilişkin tavanı aşan tutar, hesaplamada dikkate alınmak üzere bir sonraki aya aktarılacaktır. Ücret dışı / ek ödemelere ilişkin devredilen tutar toplam iki ay devredilebilir ve bu ayların sosyal güvenlik matrahlarına eklenebilir.

Ücret gelirleri, ilgili ayda prime tabidir. Diğer ödemeler, esas olarak ödendikleri ayın kazançlarına dâhil edilir, ücretler dışındaki bu ödemelerle birlikte, sosyal güvenlik matrahının ilgili ayda üst sınırın aşılması durumunda prime tabi tutulamayacak kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden boyunca sosyal güvenlik matrahlarına eklenir.

Örneğin:

Ücret geliri 24.000 TRY olan bir çalışan, aynı ay 6.000 TRY ikramiye alırsa, prime esas kazanç tavan tutarını aşan kısım sonraki iki ay boyunca devredilecektir;

Bu ayın aylık SGK Matrahı: 26.831,40 TRY (24.000 + 6.000 = 30.000 - 26.831,40 = 3.168,60 Devreden Matrah

Bir sonraki ayın SGK Matrahı: 26.831,40 TRY (24.000 + 3.168,60 = 27.168,60) / 27.168,60 - 26.831,40 = 337.20 Devreden Matrah

Bir sonraki ayın SGK matrahı (2 aylık):24.000 + 337.20 = 24.337,20

Gelir Vergisi Yükümlülüğü

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu 1'inci maddesi gereği, vergi yılı Türkiye'de takvim yılıdır ve takvim yılını takip eden bir kümülatif gelir vergisi sistemi mevcuttur. Uygulanacak vergi oranı, çalışanın yılbaşından ilgili güne kadarki kümülatif / toplam gelir vergisi matrahına göre belirlenir. Bu nedenle, çalışanların vergi oranı, kümülatif gelir vergisi matrahı arttıkça yıl boyunca artacaktır.

2021 yılı için ücret gelirlerine uygulanacak gelir vergisi tarifesi aşağıdaki gibidir (313 No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği):

Asgari Geçim İndirimi (AGİ)

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu 32'nci maddesinde düzenlenen Asgari Geçim İndirimi, çalışanların kişisel koşullarına bağlı olarak vergi indirimine izin veren bir uygulamadır.

Hesaplanan AGİ tutarı, çalışanın ödeyeceği gelir vergisinden düşülerek çalışana ödenir. AGİ tutarları; çalışanın medeni durumu, çalışanın bakmakla yükümlü olduğu çocuk sayısı ve takvim yılı başında belirlenen asgari ücret dikkate alınarak hesaplanır ve asgari ücret üzerinde yıl içerisinde bir değişiklik yapılırsa yıl başında belirlenen AGİ tutarını etkilemez.

Çalışanın çocuğu 18 yaşından büyükse, bu çocuk için AGİ uygulanmaz. Ancak çocuk üniversitede okuyor ise, çalışanın ondan yararlanacağı yaş 25'e kadar çıkacaktır.

2021 yılı için belirlenen asgari geçim indirimi tutarları aşağıdaki şekildedir:

Damga Vergisi Yükümlülüğü

Damga vergisi, bordro üzerindeki toplam ücret gelirlerine uygulanır. Uygulanan oran 01.01.2015 itibarıyla yüzde 0,759'dur.

Damga vergisi matrahı, toplam brüt ücrettir ve bu tutar üzerinden ilgili oran uygulanarak hesaplanır.

Hesaplama Süreci Örneği

Aşağıda brüt ücretten net ücrete gidiş süreciyle ilgili hesaplama örneği bulabilirsiniz:

• Brüt kazanç toplamı: brüt maaş + tüm menfaatler ve ek ödemeler
• Brüt Ücret: aylık maaş / 30 * çalışanın iş günü
• SGK matrahı: brüt kazanç toplamı - istisnalar (örn. ayni yemek ödemesi)
• SGK prim kesintisi - çalışan payı: Sosyal güvenlik matrahı * 0.14
• SGK işsizlik prim kesintisi - çalışan payı: Sosyal güvenlik matrahı * 0,01
• SGK işveren payı: sosyal güvenlik matrahı * 0.205
• SGK işveren işsizlik payı: sosyal güvenlik matrahı * 0.02
• Kümülatif gelir vergisi matrahı: ilgili ayın gelir vergisi matrahı + önceki aylardan gelen kümülatif gelir vergisi matrahı
• Gelir vergisi matrahı: brüt kazanç toplamı - çalışan sosyal güvenlik kesintisi - çalışan işsizlik kesintisi
• Gelir vergisi: gelir vergisi matrahı * vergi oranı
• Damga vergi matrahı: brüt kazanç toplamı
• Damga vergisi: damga vergisi matrahı * 0.00759
• Toplam çalışan kesintisi: Toplam SGK prim kesintisi - çalışan payı + gelir vergisi + damga vergisi - AGİ
• Net ödeme: brüt kazanç toplamı - toplam çalışan kesintisi

Çalışanın kümülatif gelir matrahı değiştikçe, çalışanın vergi dilimi de değişmektedir. Dolayısıyla, kümülatif gelir vergisi matrahı arttıkça, çalışanların vergi oranı da yıl boyunca artış gösterebilecektir. Ocak ayında %15'lik gelir vergisi diliminde yer alan bir çalışan, Şubat ayında ekstra prim ödemesi nedeniyle %20'lik vergi dilimine geçebilir.

Asgari Ücret İşveren Maliyeti Hesaplama Örneği

5510 sayılı Kanuna linkten ulaşabilirsiniz.

SGK prim oranları tablosuna linkten ulaşabilirsiniz.

2021 yılı Gelir Vergisi Tarifesine linkten ulaşabilirsiniz.

313 Numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği'ne linkten ulaşabilirsiniz.

Ek bilgiye ihtiyaç duymanız hâlinde lütfen müşteri temsilciniz ile irtibata geçiniz.